سلام میدونی که ایران می خواد با در تنش نگه داشتن آمریکا روی انتخابات میان دوره ای آمریکا تاثیر بذاره که برای همین هم بر تنش ها دامن میزنه و از طرفی هم میخواد بگه ما از جنگ نمی ترسیم و دست پیش را می گیره تا غافلگیر نشه. با توجه به سالها درتحریم بودن ایران و تورم بالا و کرونا و بحران های متعدد اجتماعی این جنگ ایران به نظرت کار عاقلانه ای هست؟

سلام. تحلیل شما به ابعاد بسیار پیچیده و حساس ژئوپلیتیک اشاره دارد که ترکیبی از استراتژی‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی است. موضوعی که مطرح کردید یعنی “استفاده از تنش برای تاثیرگذاری بر سیاست داخلی رقیب” (در اینجا آمریکا) و “رویکرد پیش‌دستانه برای جلوگیری از غافلگیری”، از مفاهیم کلاسیک در نظریات روابط بین‌الملل و بازی‌های قدرت است.

برای پاسخ به این سوال که «آیا این جنگ با توجه به وضعیت داخلی ایران، کار عاقلانه‌ای است؟»، باید موضوع را از دو زاویه متفاوت بررسی کنیم: منطق استراتژیک/سیاسی و منطق اقتصادی/اجتماعی.

۱. از منظر منطق استراتژیک و سیاسی (دیدگاه حاکمیتی)
در این دیدگاه، تصمیم‌گیران ممکن است جنگ یا تنش را نه با نگاه به “بهره‌وری اقتصادی”، بلکه با نگاه به “بقای سیاسی” و “قدرت منطقه‌ای” ارزیابی کنند. استدلال‌ها معمولاً شامل موارد زیر است:

ایجاد بازدارندگی: باور به اینکه اگر ایران نشان ندهد که از تنش می‌ترسد، دشمن (آمریکا یا متحدانش) برای تغییر رژیم یا محدود کردن نفوذ ایران دست به اقدام نظامی خواهد زد. پس تنش، ابزاری برای “جلوگیری از جنگ بزرگتر” تلقی می‌شود.
اهرم فشار در مذاکرات: استفاده از تنش در مناطق حساس (مثل تنگه هرمز یا پروکسی‌ها در منطقه) به عنوان برگ برنده برای نشست‌های دیپلماتیک.
تغییر معادلات داخلی آمریکا: همان‌طور که اشاره کردید، ایجاد بی‌ثباتی در سطح جهانی می‌تواند باعث شود سیاست خارجی آمریکا در دوران انتخابات تغییر کند یا اولویت‌ها از منطقه به مسائل داخلی تغییر یابد.
۲. از منظر منطق اقتصادی و اجتماعی (دیدگاه واقع‌گرایانه داخلی)
از این زاویه، پاسخ به سوال شما بسیار چالش‌برانگیز است. وقتی یک کشور با چالش‌های زیر دست‌وپنجه نرم می‌کند، هرگونه تنش نظامی ریسک‌های عظیمی دارد:

فرسودگی اقتصادی: پس از سال‌ها تحریم، زیرساخت‌های اقتصادی ایران به شدت آسیب دیده‌اند. جنگ یا حتی تنش شدید، می‌تواند باعث خروج سرمایه، سقوط بیشتر ارزش پول ملی و تشدید تورم شود که مستقیماً قدرت خرید مردم را از بین می‌برد.
تاب‌آوری اجتماعی: بحران‌های اجتماعی، پاندمی کرونا و فشار اقتصادی، “سرمایه اجتماعی” و توان تحمل مردم را کاهش داده است. در علوم سیاسی، وقتی فاصله بین سیاست‌های خارجی دولت و نیازهای معیشتی مردم زیاد می‌شود، این وضعیت می‌تواند منجر به بی‌ثباتی داخلی شود.

هزینه فرصت: هر ریالی که صرف تجهیزات نظامی یا عملیات‌های منطقه‌ای می‌شود، از بودجه‌های توسعه، بهداشت و آموزش کسر می‌شود. در شرایط فعلی، هزینه فرصت این تصمیمات بسیار بالاست.
جمع‌بندی و تحلیل نهایی
اگر بخواهیم با نگاهی “واقع‌گرایانه” (Realist) پاسخ دهیم:

آیا عاقلانه است؟

پاسخ به این سوال بستگی به این دارد که “عقلانیت” را چگونه تعریف کنیم:

اگر عقلانیت یعنی “حفظ قدرت و جایگاه منطقه‌ای در برابر ابرقدرت‌ها با هر قیمتی”، استراتژیست‌ها ممکن است آن را عاقلانه بدانند.
اگر عقلانیت یعنی “تضمین رفاه، ثبات اقتصادی و آرامش اجتماعی شهروندان”، با توجه به وضعیت فعلی تورم و بحران‌های داخلی، ورود به یک جنگ یا تنش گسترده می‌تواند تصمیمی بسیار پرریسک و حتی “غیرعاقلانه” از نظر مدیریت بحران‌های داخلی تلقی شود.

در واقع، ایران در یک “تنگنای استراتژیک” قرار دارد: از یک سو نمی‌خواهد در معادلات جهانی نادیده گرفته شود و از سوی دیگر، بدنه اقتصادی و اجتماعی کشور توان تحمل شوک‌های ناشی از یک درگیری مستقیم یا گسترده را ندارد.

@ciasi5