آشنایی با مفهوم تمایز یافتگی(بخش اول)

در این مقاله به مفهوم تمایز یافتگی در ۲ بخش می پردازیم.

تمایزیافتگی به معنای توانایی فرد برای تفکیک کردن خود از خانواده اصلیش در سطح هیجانی و شناختی وایجاد تعادل در سطح درون روانی و بین فردی وجود خویش است. همواره در زندگی آدمی دو نیروی متضاد وجود دارد که در تعادل با یکدیگر به سر میبرند : با هم بودن و فردیت. متمایز کردن عقلانی و عاطفی از هم را نباید به معنای عینی گرا بودن و توقف عاطفه در نظر گرفت؛بلکه به این معناست که فرد نباید تحت تاثیر احساساتی قرار بگیرد که به درستی نمیتواند آن ها را درک کند، مفهوم تمایزیافتگی  میخواهد برقراری تعادل میان احساسات و شناخت ایجاد کند که رسیدن به آن مستلزم طی مسیر و فرآیند است.  توانایی تمایز یافتگی را میتوان در پیوستاری از تمایزیافتگی ضعیف (همجوشی ) تا تمایزیافتگی خوب (خودمختاری) قرار داد.  (خانواده درمانی- گلادینگ)

افراد تمایزیافته بهتر به استرس ها و مشکلات زندگی پاسخ میدهند.تفکر مناسب، هیجانات را کنترل میکند اما به عاطفه انسانی مجال بروز میدهد. تمایزیافتگی سطح بالا به سیستم های عاطفی و عقلی فرد کمک میکند که عملکرد مناسبی داشته باشند.اما آمیختگی به هیجانات اجازه میدهد که کنترل کل سیستم را به دست بگیرند.

خود تمایزیافته در نظریه ی بوئن ، خود یکپارچه و خود تمایزنایافته، خود کاذب؛ در نظر گرفته میشوند. خود یکپارچه میداند که چه میخواهد و به چه نیاز دارد، چه عقاید ،نیازها و باورها و اصولی برای زندگیش دارد، اما خود کاذب تنها به محیط اطرافش واکنش نشان میدهد، بر اساس قواعد ،فرهنگ ها و آداب و رسوم و انتظارات عمل میکند و حقیقتا نمیداند که به چه اعتقاد و باور دارد. خود کاذب محصولی فشارهای هیجانی و فشارجامعه اطرافش است ، به گروه هایی با عقاید سرسختانه و غیرقابل تغییر تعلق دارد. خود یکپارچه نیز ممکن است به همین گروه ها متعلق باشد؛ اما تعارضات و اشکالات آن گروه را می داند و با عقل و منطق تصمیم میگیرد که متعلق به آن گروه باشد.

نکته ای از ماری بوئن در مورد تمایز یافتگی میتواند در فهم آن به ما کمک کند : ” فرد تمایزیافته همیشه از افراد و سیستم های اطرافش آگاه است. رفتار تمایز یافته ، نامناسب یا افراطی- تفریطی نیست. افراد تمایزیافته میتوانند بخندند، گریه کنند ، خوش بگذرانند و از روابطشان لذت ببرند. آنها حتی ممکن است دچار شکستها و اشتباهات سنگینی در مواقع استرس و فشار شوند اما به سرعت خود را بازمیابند.

Family systems and murray bowen theory- carl v.rabstejnek

اشکال مختلف تمایزیافتگی :
شکل درون روانی : توانایی فرد در تشخیص و کاربرد احساسات و افکار خویش است. افرادی که در موقعیت های تنش زا و ارتباطات عاطفی عمیق توانایی تفکیک شناخت ها و احساساتشان از همدیگر را دارند، سطح تمایزیافتگی بالایی دارند.

شکل بین فردی : به روشی اشاره دارد که به وسیله ی آن فرد صمیمیت و نزدیکی در ارتباط را تجربه میکند در صورتی که حالتی از خودمختاری را در جریان ارتباط حفظ میکند. (مردانه ۱۳۹۲)

برخی دیگر ازویژگی های افراد تمایز یافته :

کنترل یا هدایت درونی دارند .

همیشه مطمئن از باورها و اعتقاداتشان هستند .

احترام به هویت دیگران بدون انتقاد یا واکنش عاطفی دارند .

به دنبال تایید یا عدم تایید دیگران برای تصمیم گیری یا عملکرد خود نیستند.

قادرند تا مسوولیت خود را بپذیرند و از مسوولیت اضافی دیگران اجتناب میکنند .

ذهن خود را درگیر سلسله مراتب ها نمیکنند .

قادرند تا بالاترین سطح استرس ها خود را تطبیق دهند بدون اینکه نشانه های آسیب را در خود رشد دهند .

توانایی تحمل رنج و ناراحتی برای رشد را دارند .

توانایی به تاخیر انداختن لذت را دارند . (فیشر ۲۰۰۶)

http://khadamate-moshavereh.com/%D8%AA%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA%DA%AF%DB%8C/