پیشینه

رایحه درمانی نیز مانند سایر معالجات طبیعی برای خود سابقه ای باستانی دارد و تاریچه آن به 1500 سال قبل از میلاد می رسد . یونانی های باستان ، مصرها ، بابلی ها ، رومی ها ، هندی ها ، چینی ها و یهودیان عهد باستان برای ایجاد تعادل ، هماهنگ كردن انرژی ، سلامتی و پیشگیری از بیمارها ، پاكسازی و ایجاد آرامش ، از رایحه ها و اسانس ها استفاده می كردند .

در طول تاریخ ، سوزاندن بخور در حضور پادشاهان ، كشیش ها  و اشخاص مقدس معمول بوده است . احتملاً قدیمی ترین رایحه درمانی و سوزاندن بخور برای حفاظت از طاعون و بیماری های دیگر به كار می رفته و از عطر های ویژه ای برای راندن روح های پلید و طلب لطف خدایان استفاده می شده است . سنت رایحه درمانی از قدیم در ایران نیز رایج بوده و طرفداران بسیاری داشته است . شاید شنیده باشید وقتی كه در قدیم كسی از حال می رفت جلوی بینی او مقداری كاهگل می گرفتند تا حالش جا بیاید و یا وقتی كسی دچار سردرد می شد ، با بوییدن سركه سعی در تسكین آن می نمودند و بلاخره استفاده از بوی گلاب برای رفع عصبانیت و خشم از مواردی است كه از قدیم شایع بوده است و هنوز نیز گاهی مورد استفاده قرار می گیرد .

عطر درمانی در حال حاضر در بشیاری از كشورهای دنیا به خصوص در چین ، هند ، تایلند ، ژاپن ، برمه و تعدادی از كشورهای غربی مورد استفاده قرار می گیرد . در معابد و پرستش گاه ها ، برای پاك سازی ، ایجاد آرامش و تمركز به دود كردن بسیاری از گیاهان معطر ، مانند عود ، كندر ، صندل ، عنبر و ... میپردازند .

 ارتباط بوها با سلامتی ما

تمام گیاهان ، حیوانات و انسانها دارای بوی منحصر به فرد و متمایزی هستند . بوی خاص ما بیانگر شخصیت و ویژگی های فردی و وضعیت سلامتی ماست . نوزادی كه سالم است رایحه ای خوشایند و لطیف از خود پخش می كند یا اشخاصی كه بدن و روح خود را با رژیم سالم ، مراقبه  ، دعا و به طور كلی تزكیه نفس پاكیزه نگه می دارند ، از آنها رایحه ای خوش تراوش می شود ، بالعكس افراد شرور و یا كسانی كه افكار منفی و ذهنی آشفته و بیمار دارند معمولا رایحه ای نامطبوع از خود منتشر می كنند .

 اثر شفابخش رایحه ها

گیاهان هر كدام با خصوصیت و پیام خاص خود و با رنگ ها و عناصر فعال و رایحه مخصوص شان برای افزایش سلامتی و بسط آگاهی ما در دسترس هستند . آنا با رشد ریشه هایشان در عمق خاك و برگ هایشان به سمت نور ، در خود انرژی های زمینی و سماوی را دارند و قبل از اینكه آنها را به ما منتقل كنند ، تبدیل به زیبایی ، رنگ و بو می كنند . اسانس معطر هر گیاه دارای خصوصیت نهفته و خالص آن است . اسانس یا عطر هر گیاه شیره ذاتی و ركن اصلی و ارزشمند هر گیاه را تشكیل می دهد و بوی هر گیاه ، روح و قلب و حاصل فعالیت چشمگیر تك تك سلول های آن به شمار می رود . بوی خوش گیاهان توام با انرژی های روح است و ایجاد دگرگونی در درون می كند . ممكن است این را تجربه كرده باشید كه چگونه بوی عود یا كندر و ... در بهبود فضای اتاق می تواند موثر باشد كه هم آرامش بخش است و هم موجب سبكی و پاكی می شود .

عطرهای گیاهان انواع و اقسام مختلف داشته و هر كدام با بوی خاص خود نقش موثری در رفع افسردگی، خشم ، اضطراب ، درد ، بی خوابی ، بی اشتهایی و ... دارند .

اغلب گیاهان دارای بو و عطر خاصی هستند كه به دلیل الكالوئیدهای درون آنها یا به واسطه وجود زرین های وپژه در لابلای سلول ها ، به هنگام دم كردن ، جوشانیدن و یا گرفتن عرق آنها ، بوی خوشی از آنها خارج شده و به شكل بخار یا آب یا روغن در محفظه ای جمع می شوند .

بطور كلی در رایحه درمانی جهت بهره گیری از خواص درمانی گیاهان از سوزاندن و دود كردن ، جوشاندن و دم كردن ، گرفتن عرق ، اسانس ، تنطور و عصاره های روغنی گیاه استفاده می شود .

روغن های عصاره ای نمایانگر جان گیاهی است كه از آن استخراج می شود و غلیظ ترین شكل انرژی گیاهی است كه خواصی قدرتمند دارد . طریق استفاده از این عصاره ها به صورت ماساژ یا بوییدن است . روغن های عصاره ای برخی گیاهان حوزه انرژیكی انسان را به یاری برانگیختن ذرات الكترومغناطیس آن از طریق حس های جسمانی تحریك می كنند . آنها می توانند لایه حیاتی هاله را فعال سازند و نیروی تازه ای به آن ببخشند : می توانند حواس را با تشویق لایه های جسمانی ، حیاتی و اختری هاله و با تخلیه فشار روحی انباشته شده ، آرام ، متوازن و هماهنگ سازند . تمام عصاره های روغنی تاثیراتی بر ذهن ، احساسات و همچنین قسمت های مختلف بدن دارند . یعنی بعضی از آنها بر جسم موثر هستند (درمان مستقیم ) و برخی دیگر از طریق احساسات ، بر روان تاثیر می گذارند (ازطریق حس بویایی ). این گروه همچنین به عنوان داروهای پیشگیری استفاده می شوند .

عرق ها نیز درای خواص درمانی همان گیاه هستند . از گیاهان عصاره غیر روغنی نیز به دست می آید كه حاصل جوشانیدن گیاه به مدت كافی و جمع كردن مایع به دست آمده از آن پس از جوشیدن است . همین طور تنطورهای گیاهی نیز دارای خواص درمانی فرواوانی هستند ، برای ساخت تنطور مقداری از آن گیاه یا عصاره آن را در الكل می ریزند و از آن تنطور به دست می آورند .

در سال 1920 شیمیدان فرانسوی ((‌رنه موریس گاته فوسه )) دستش را در حین آزمایش می سوزاند و به سرعت آن را در مایعی ( مایع مذكور روغن اسطو خودوس بود ) كه دم دستش بوده فرو می برد . این شیمیدان كه به عنوان (( پدر عطر درمانی )) شناخته شده ، تحقیقاتی را بر روی خاصیت بوها و روغن های گیاهی آغاز می كند . او بر روی گل ها و گیاهانی مانند ریحان ، مریم گلی ، یاس و ... آزمایشات مختلفی انجام می دهد .

 كاربرد رایحه درمانی در طب سنتی هند

از دیدگاه طب هندی ، بینی دری به سوی مغز و آگاهیست . انرژی حیاتی یا  (( پرانا )) از طریق نفس كشیدن از راه بینی وارد بدن می شود و عملكردهای حسی و حركتی را حفظ می كند . بكارگیری رایحه هایی خاص از طریق بینی به تصحیح اختلالات پرانا كه بر عملكردهای بالاتر مغزی ، حسی و حركتی تاثیر میگذارد ، كمك می نماید . (( آیورودا )) از رایحه ها برای ارسال علامت های مشخصی استفاده می كند كه موجب تعادل هر سه  (( دوشا )) ( طبایع بدن ) می گردد . برای تعادل هر یك از طبایع یا دوشاها در آیورودا از رایحه گیاهان خاصی استفاده می شود ، به این جهت كه ایجاد پیام های بویایی در مغر به نحوی می توانند بین ذهن و بدن رابطه برقرار نمایند .

واتا : با مخلوطی از رایحه های گرم و شیرین و ترش نظیر اسانس گل شمعدانی ، میخك ، ریحان و پرتقال و ... به حالت تعادل در می آید .

پیتا : با مخلوطی از بوهای شیرین و خنك مانند گل سرخ ، یاسمن ، چوب صندل ، نعنا و دارچین متعادل میگردد .

كافا : مانند واتا با مخلوطی از رایحه های گرم اما دارای بوی تندتر چون اكالیپتوس ، میخك ، سرو كوهی ، مرزنجوش و ... تعادل خود را باز می یابد .

ده قطره از عصاره روغنی معطر را میتوان در آب داغ یا بخوردان های مخصوص ریخت و به مدت نیم ساعت یا بیشتر اتاق را از رایحه ملایم سرشار نمود .

در مورد بیمارانی كه عدم تعادل های معینی در آنها تشخیص داده شده است ، روغن هایی تجویز میگردد كه عدم تعادل را به حالت توازن باز می گرداند و با بكارگیری آن درد و بیماری از بین می رود .

(( بتسی آلن )) ، در اواسط زمستان مبتلا به سرماخوردگی شدید سینه می شود كه یك هفته او را بستری می كند و بیماری اش همچنان ادامه مییابد . این سرفه حدود سه ماه ادامه پیدا میكند تا اینكه ((بتسی)) به منظور آگاهی از وضع خویش به یك كلینیك آیورودا مراجعه می نماید و تشخیص داده میشود كه او یك تیپ واتا – پیتاست كه دچار عدم تعادل واتا شده و در مخاط ریه های او تمركز یافته است . پزشك معالج او روش رایحه درمانی را انتخاب می كند و استفاده از یك روغن خاص واتا را تجویز مینماید كه به هنگام شب استشمام كند . واكنشی كه در بدن (( بتسی )) ایجاد میشود بسیار غیر منتظره به نظر می رسد . گویی تمامی سلول های بدنش ناگهان زنده می شوند . به زودی سرفه های بتسی قطع می شود و او می تواند به مراتب راحت تر از ماه های گذشته بخوابد .

رایحه درمانی می تواند در تخفیف یك نشانه بیماری موثر واقع شده یا صرفاً به گونه ای دلپذیر آرام بخش باشد . در مواردی مشاهده واكنش مثبت برخی بیماری ها نسبت به این روایح موجب شگفتی شده است مانند عوارضی چون سر دردهای میگرنی ، بی خوابی های مزمن ، كهیرهای پوستی و پشت درد كه در مقابل دیگر روش های درمانی مقاومت نشان داده اند . این نكته گواه صحت این اصل است كه چنانچه بیمار ، خوب شناخته شود ، می تواند هر چیزی را به عنوان یك داروی درونی به كار برد .

 تاثیر رایحه ها بر مراكز انرژی

عناصر اتری لطیف گل ها و گیاهان ، كالبد انرژی را در محل چاكراها تحت تاثیر قرار می دهد و آنها را سالم و انرژی هایشان را هماهنگ می كند .

از آنجایی كه این اسانس ها در اصل طبیعی هستند ، اثرشان در هماهنگی كامل با آنچه بدن و روح ما نیاز دارد كامل است . آنها اغلب برای سلامتی و ایجاد توازن در انسان بسیار مفیدند .

زمانی كه از عطر درمانی برای چاكراها استفاده می شود باید اسانس ها ، طبیعی باشند ، چون اسانس های مصنوعی فاقد انرژی حیاتی گیاهان هستند . همچنین رایحه های طبیعی قادرند عناصر فعال خود را پخش كنند . این عناصر تنها از راه تنفس انتقال نمی یابند ، بلكه امواجی از خود ساطع میكنند كه برای انتقال آن به بینی به عنوان یك رابط نیازی نیست .

عطرهای شیرین روغن گل ها تاثیر هماهنگ كننده ، به خصوص روی چاكرای دوم ( چاكرای جنسی ) دارند . اسطوخودوس نیز برای آرام كردن چاكرای چشم سوم مناسب است ، در حالی كه روزماری اثری فعال كننده بر چاكرای ریشه ای دارد .

استفاده از خواص درمانی عطرها توام با تجسم رنگ ها ، موسیقی درمانی و سنگ درمانی بسیار مناسب است ، اما بهترین تركیب با تمرین تنفسی است . برای مبادله انرژی ها ، بین بوها و چاكراها وقتی كه امواج رایحه ها را با نفس عمیق به درون می كشیم ، نفس ما مثل یك رابط عمل می كند .

حال در جدول زیر برای توضیح خواص عطرهای برخی از گیاهان و تاثیر آنها بر چاكراها می پردازیم :

جدول ارتباط رایحه ها با مراكز انرژی

گیاهان مناسب برای ضد عفونی كردن منزل : دارچین – برگ كاج – رزماری – مرزه – چوب صندل – آویشن – گل سرخ – اكالیپتوس – ترنج – سیر – پیاز  

منبع:کلوب ریکی